In het artikel van 2 juni 2016 ‘Incidenten en stressvolle gebeurtenissen in de forensische psychiatrie’ bespraken we reeds uitvoerig de verhoogde kans op confrontatie met een stressvolle gebeurtenis of een incident in de forensische psychiatrie. Het mag dan een cliché van jewelste zijn, ook voor incidenten geldt dat voorkomen beter is dan genezen. Preventief werken loont, zo blijkt uit de positieve tendens die FPC Gent m.b.t. het aantal incidenten noteert. Dat ook het aantal incidenten afneemt, naarmate patiënten evolueren in hun behandeling, wordt bevestigd. Omdat elk incident een belangrijke impact op de betrokkene kan hebben, blijft preventie van incidenten uiteraard een topprioriteit.

Het hoeft geen betoog dat FPC Gent vanuit de behandelvisie in eerste instantie preventief werkt. Zo is de organisatie van de zorg integraal gericht op veiligheid (relationele veiligheid), het verminderen van risicofactoren en het verlagen van de kans op recidive. Ter preventie van (ernstige) agressieve incidenten werkt FPC Gent bovendien met de methode vroegsignalering. Bij de toepassing hiervan leren patiënten hun vroege waarschuwingssignalen van agressie te herkennen. In een vroegsignaleringsplan worden de vroege voortekenen en de acties om gedrag te stabiliseren en een dreigende crisis te voorkomen, beschreven.

Dat FPC Gent er stelselmatig in slaagt om meer preventief te werken en zo incidenten te voorkomen, blijkt uit de statistieken. Zo noteerden we in 2015 (gemeten periode juli t.e.m. december) gemiddeld 10,83 agressie-incidenten per maand (fysiek of verbaal) met 247 patiënten in huis, daar waar we in 2016 gemiddeld 6,08 agressie-incidenten per maand (fysiek of verbaal) registreerden met een volledige bezetting.

Wanneer we in detail naar de incidenten per afdeling kijken, stellen we vast dat er verhoudingsgewijs het meeste agressie-incidenten zijn bij patiënten die op de afdeling zeer intensieve zorg verblijven. We noteren er in 2016 maar liefst 16,13% van de incidenten bij amper 3% van de patiëntenpopulatie, hetzij gemiddeld 1,25 incident per persoon. Het betreft patiënten die niet stabiel genoeg functioneren om op een reguliere (opname)afdeling te verblijven. Ook los van de afdeling zeer intensieve zorg zijn er meer incidenten op die afdelingen, waar patiënten opgenomen worden en er een gedestabiliseerd toestandsbeeld is (gemiddeld 0,5 incidenten per persoon in 2016).

Eenmaal de patiënt voldoende gestabiliseerd en de behandeling gestart, wordt de patiënt voortdurend aangesproken met als doel hem blijvend te motiveren voor de behandeling. Hierdoor stijgt de stress soms, wat bij een kleine groep patiënten resulteert in incidenten. We spreken hier over gemiddeld 0,24 incidenten per persoon in 2016.

De patiënten die reeds belangrijke stappen hebben gezet in hun behandeling en van wie wordt ingeschat dat zij klaar zijn om meer verantwoordelijkheid te nemen, stromen naar de resocialisatieafdeling ‘Haven’ door. Deze patiënten hebben reeds een stabieler toestandsbeeld, waardoor er op Haven – ondanks de minder hoge beveiliging – minder incidenten zijn. Het aantal incidenten dat op deze afdeling in 2016 geregistreerd werd, is 0,06 per persoon.

Bij de kleine groep patiënten die op Park verblijft worden geen incidenten geregistreerd. Deze patiënten kunnen zelfstandig, in kleine groep, functioneren, krijgen een grote mate van verantwoordelijkheid en bereiden zich voor op ambulante re-integratie.

Omdat incidenten deel uitmaken van de high risk setting waarin we werken, zullen we incidenten nooit helemaal kunnen uitsluiten. Het spreekt evenwel voor zich dat FPC Gent alles in het werk stelt om het aantal incidenten terug te dringen, met als ultieme doelstelling nul. Elk incident kan immers een belangrijke impact hebben op de betrokkene.